Dưỡng sinh bảo vệ sức khỏe là một hệ thống rất rộng bao gồm nhiều phương diện khác nhau vô cùng đa dạng và phong phú. Do đó, nói tới dưỡng sinh bảo vệ sức khỏe, chúng ta không nên nhìn nhận và đối đãi nó một cách cô lập hoặc phiến diện, cường điệu hay nhấn mạnh một phương diện nào đó mà cần phải dựa trên những nguyên tắc cơ bản. Xuân hạ dưỡng dương –  thu đông dưỡng âm | Nguyên tắc dưỡng sinh thuận theo tự nhiên là một trong những vấn đề hiện đang rất được quan tâm. Bài viết dưới đây Hoa Mộc Tâm An sẽ giúp bạn tìm hiểu vấn đề này để có thêm kiến thức hữu ích. 

“Xuân Hạ dưỡng dương, Thu Đông dưỡng âm” là gì?

Sự tiêu trưởng và biến đổi của âm dương bốn mùa được biết đến là một căn bản của sự sinh, trưởng, hóa, thu, tàng của vạn vật trong cuộc sống. Đặc điểm của mùa xuân hạ chính là sự sinh sôi nảy nở và nó thuộc dương. Mùa thu đông thì tĩnh lặng sẽ thuộc âm. Vì vậy mùa xuân hạ người ta khuyên bạn nên dưỡng dương, mùa thu đông thì nên dưỡng âm.

Âm dương sẽ bổ sung cho nhau, âm sẽ đâm rễ từ dương, dương sẽ đâm rễ từ âm. Âm chính là gốc của dương còn dương là gốc của âm, nếu không có âm thì dương không thể hóa; dương cũng là động lực của âm và không có dương thì âm cũng không thể sinh. 

“Xuân Hạ dưỡng dương, Thu Đông dưỡng âm” là gì?
“Xuân Hạ dưỡng dương, Thu Đông dưỡng âm” là gì?

Cụ thể hơn thì vào mùa xuân, hạ thuộc dương, vạn vật trong giới tự nhiên cũng đang ở trong giai đoạn sinh, trưởng nên con người nhất định cần phải biết điều dưỡng phần dương của nhân thể, để có thể thuận ứng theo xu thế sinh trưởng trong giới tự nhiên. Nếu con người làm ngược lại phép tắc đó thì sẽ gây chướng ngại cho Thiếu dương (Xuân) sinh, Thái dương (Hạ) trưởng. Mùa thu, đông sẽ thuộc âm, vạn vật trong giới tự nhiên cũng ở trong giai đoạn thu, tàng nên nhất định cần phải điều dưỡng phần âm của nhân thể, để có thể thuận ứng theo xu thế thu tàng của tự nhiên vạn vật, nếu chúng ta đi ngược với phép tắc này thì sẽ gây trở ngại Thiếu dương. Vì vậy mới nói Xuân hạ dưỡng dương –  thu đông dưỡng âm – Đây là nguyên tắc đầu tiên trong dưỡng sinh thuận theo tự nhiên mà bạn cần nắm. 

Những nguyên tắc cơ bản khi dưỡng sinh thuận theo tự nhiên khác

Ngoài nguyên tắc trên về Xuân hạ dưỡng dương –  thu đông dưỡng âm thì muốn dưỡng sinh thuận theo tự nhiên cũng có rất nhiều nguyên tắc khác. Cụ thể: 

Giấc ngủ chính là yếu tố quan trọng hàng đầu

Trong số 100 nguyên tắc dưỡng sinh của Trung Quốc thì giấc ngủ có chất lượng là điều kiện được đưa lên hàng đầu. Nếu mất ngủ vào giờ Tý (11h đêm – 3h sáng) thì thận sẽ bị hư tổn. Hơn nữa, tim thận tương liên nên thận có tính thủy, khi suy yếu sẽ khiến hỏa vượng và dễ gây hao tổn tinh thần. Nếu có tâm tư bất an trước khi đi ngủ hoặc trằn trọc thì sẽ bị hao tâm tổn sức. Hãy nhớ rằng “tâm” ngủ trước rồi thân mới có thể ngủ yên được.

Lục phủ ngũ tạng có liên quan tới “thất tình lục dục”

Người Trung Quốc thường có câu “đa sân sẽ thương can, đa dâm thương thận, đa thực hựu thương tỳ vị. Ưu tư thương tỳ, phẫn nộ thương can, lao lự thương thần.” Câu này có nghĩa là: Giận dữ tổn thương gan, phóng túng sẽ hại thận, ăn nhiều sẽ hại tỳ vị, ưu tư thương tỳ, u buồn sẽ hại gan, phiền não sẽ làm hao tổn tinh thần. Mối quan hệ của “thất tình lục dục” đối với sức khỏe từ sớm cũng đã chỉ rõ rằng: “Nộ (cáu giận) sẽ thương gan, hỉ (vui quá mức) sẽ gây thương tim, ưu (buồn) gây thương phổi, tư (nghĩ ngợi quá nhiều) khiến tổn thương tỳ, khủng (sợ hãi) tổn thương thận.”

Như vậy, không thể phủ nhận được việc tâm tình có ảnh hưởng rất lớn tới phủ tạng nói riêng và sức khỏe con người nói chung. Do đó, con người không nên để bị tâm tình điều khiển, mà cần phải chủ động nắm bắt và làm chủ cho cảm xúc của chính mình.

Lục phủ ngũ tạng có liên quan tới "thất tình lục dục"
Lục phủ ngũ tạng có liên quan tới “thất tình lục dục”

“Khí dĩ hành huyết, huyết dĩ bổ khí”

Đây cũng là quan điểm khẳng định mối liên hệ cơ bản của khí – huyết. Theo đó, khí sẽ giúp máu (huyết) lưu thông, máu sẽ đóng vai trò bổ khí. Người bình thường nhìn lâu sẽ gây tổn máu, nằm lâu cũng thương khí, ngồi lâu sẽ hại thịt, đứng lâu gây hại xương, đi lâu gây tổn thương gân, thất tình lục dục quá độ cũng sẽ gây hư hao nguyên khí, hại tim và hại thận.

Thiếu khí cũng sẽ khiến cho bệnh tật tích tụ, khiến bạn dễ bị tắc động mạch, ung thư. Ngược lại, khí quá vượng cũng sẽ sinh ra những chứng bệnh về xuất huyết. nên chỉ khi khí – huyết của bạn ở trạng thái đủ và cân bằng thì cơ thể mới thực sự khỏe mạnh.

Lao tâm quá độ sẽ khiến bệnh tật vận vào thân

Nếu tim bị ứ đầy sẽ không thể tiếp nhận khí nóng của gan, điều này đồng nghĩa với việc khí ở gan bị tích tụ. Gan thuộc hệ mộc và khắc với thổ nên nếu khí tích ở gan sẽ khiến cho tỳ vị bị bệnh, dẫn đến việc tiêu hóa bất ổn, dinh dưỡng không đủ và giấc ngủ cũng không an. Bởi vậy lục phủ ngũ tạng con người đều có mối liên quan, nên nếu một bộ phận bất thường sẽ  gây ra nhiều hệ lụy khôn lường.

Động sinh dương, tĩnh sinh âm

Đây chính là nguyên lý cơ bản về âm dương của “Kinh Dịch” đã được đúc kết từ các cổ nhân Trung Hoa. “Động” (tức vận động) là nền tảng cơ bản của cơ thể, khi chăm chỉ rèn luyện sẽ giúp cho việc tăng cường sinh lực, nâng cao hơn nữa hiệu suất làm việc. Trong khi đó, “tĩnh” (tức là tĩnh tọa) sẽ giúp tránh được những tổn hao cho cơ thể bạn và cũng có tác dụng kéo dài tuổi thọ.

Theo đó, con người không nên ngày nào cũng tìm cách bổ thận, tráng dương mà chỉ cần nhớ rằng vận động sẽ sinh ra dương, tĩnh tọa sẽ sinh âm. Âm được ví như “mẫu” (mẹ) của dương, đồng thời dương cũng sẽ tác động trở lại yếu tố âm.

Động sinh dương, tĩnh sinh âm
Động sinh dương, tĩnh sinh âm

Bổ khí cần nhưng không được mù quáng

Con người ở giai đoạn thiếu khí cũng không nên mù quáng tìm  đủ mọi phương pháp để có thể bổ khí, nếu không gây “lợi bất cập hại”. Nếu bạn rơi vào tình trạng thiếu khí do bị thiếu máu thì việc cần làm trước hết chính là bổ máu, bởi máu là “mẹ” của khí. Ngược lại, khi bạn bị thiếu khí do khí huyết không lưu thông thì lại cần phải tẩm bổ cả hai cả khí và huyết. 

Môi trường có tầm quan trọng rất lớn đối với việc dưỡng sinh

Không thể phủ nhận được rằng yếu tố môi trường sẽ có sức ảnh hưởng không nhỏ đối với quá trình dưỡng sinh của con người. Đây cũng chính là lý do mà những người bệnh thường sẽ tìm đến những nơi thanh tịnh để an dưỡng và chữa trị bệnh tật. Bởi những nơi như vậy thường có không khí chứa anion (ion âm), khi người bệnh thả lỏng những ion âm này sẽ thẩm thấu vào cơ thể, tự động nuôi dưỡng ngũ tạng, lục phủ, khiến cho họ giống như được hồi sinh.

Bên cạnh đó, còn có một điểm rất quan trọng nữa mà ít người trong số chúng ta biết rõ là cơ thể con người không chỉ hô hấp bằng mũi và miệng mà còn có các lỗ chân lông và đây cũng là nơi có thể hấp thụ “những tinh hoa của đất trời”.

Môi trường có tầm quan trọng rất lớn đối với việc dưỡng sinh
Môi trường có tầm quan trọng rất lớn đối với việc dưỡng sinh

“Thuận theo tự nhiên” chính là cảnh giới đỉnh cao nhất trong dưỡng sinh

Con người khi xuất hiện trên đời thì số phận của họ đã được an bài bởi số mệnh nên chúng ta có thể thuận theo vận mệnh thì sẽ luôn được bình an vô sự. Những người có “ngộ tính” thì sẽ nhanh chóng đoán biết được vận số của chính mình, hiểu rõ được những điều gì nên làm, điều gì thì nên tránh.

Đây cũng chính là lý do mà việc dưỡng sinh cơ thể không đơn giản là mang tính bắt chước mà phải đi từ trong tâm để có thể tìm được “ngộ tính”, có thể nắm bắt được số mệnh của chính mình. Nếu bản thân bạn đang có bệnh thì chính là bạn đã làm trái tự nhiên nên việc dưỡng sinh thuận theo tự nhiên là rất quan trọng. 

Bệnh chính từ trong tâm mà ra

Suy nghĩ và bệnh tật thường sẽ mối liên hệ rất mật thiết với nhau nên có rất nhiều căn bệnh sinh ra từ ý niệm mà thành. Y học hiện đại hiện nay gọi đó là bệnh “tưởng” và những căn bệnh này cho dù có dùng thuốc trị liệu cũng không khỏi. Đối với những loại bệnh từ tâm mà ra này thì cần phải chữa bằng tư tưởng nên việc nói tâm tình có thể sinh bệnh mà cũng có thể chữa bệnh chính là như vậy. 

Ngũ hành tương sinh và tương khắc

Từ cổ xưa, người Trung Hoa đã khám phá ra thuyết Ngũ Hành với những đặc tính tương sinh – tương khắc. Theo Đông y thì tính tương sinh – tương khắc của Ngũ Hành sẽ đảm bảo cho nguồn năng lượng lưu thông, giúp nuôi dưỡng và duy trì các công năng bình thường của tạng phủ trong cơ thể người. 

Các cơ quan này đều phụ thuộc vào nhau nên khi một bộ phận bị nhiễm bệnh thì sẽ kéo theo cả cơ thể cũng bị bệnh. Đây chính là vòng tương sinh còn vòng tương khắc chính là sự ức chế lẫn nhau của các cơ quan tạng phủ. Ví dụ nếu tim đập quá nhanh thì sẽ khiến cho phổi bị ức chế, gây chứng khó thở; Nếu thận quá lao lực thì lại khiến tim bị bệnh; Gan bị rối loạn cũng sẽ khiến cho hệ tiêu hóa bất ổn… Bởi vậy, tất cả những căn bệnh có liên quan tới ngũ tạng thì đều có thể dựa vào tính tương sinh – tương khắc của ngũ hành để điều trị.

Dưỡng sinh bảo vệ sức khỏe thuận theo tự nhiên phải chú ý những gì?

Có rất nhiều các phương pháp dưỡng sinh thuận theo tự nhiên để bảo vệ sức khỏe hết sức phong phú  và đặc sắc. Với những người bình thường mà nói thì sẽ rất khó lý giải hết được các nội dung cụ thể phức tạp trong đó, nhưng nếu như bạn có thể nắm được những phép tắc cơ bản của dưỡng sinh thuận theo tự nhiên thì sẽ có khả năng nắm được chiếc chìa khóa của sức khỏe.

Dưỡng sinh bảo vệ sức khỏe thuận theo tự nhiên phải chú ý những gì?
Dưỡng sinh bảo vệ sức khỏe thuận theo tự nhiên phải chú ý những gì?

Những nguyên tắc cơ bản của dưỡng sinh mà con người cần chú ý chủ yếu bao gồm 8 phương diện cơ bản: Thuận ứng thiên địa, tĩnh để dưỡng thần, động để cường thân, ẩm thực hữu tiết (ăn uống tiết chế), ngủ nghỉ hữu thường, lao động vừa phải, phòng the điều độ, chữa bệnh phòng trước. Những nguyên tắc này không phải là độc lập, mà là mối quan hệ tương hỗ mật thiết, tương hỗ phối hợp, tương hỗ sử dụng nên cần phải chú ý kĩ để có thể tiến hành lý giải và nắm bắt toàn diện hơn trong quá trình dưỡng sinh. 

Trên đây là những thông tin chi tiết nhất về vấn đề Xuân hạ dưỡng dương –  thu đông dưỡng âm – Nguyên tắc dưỡng sinh thuận theo tự nhiên mà chúng tôi đã tổng hợp. Hi vọng rằng với bài viết này sẽ giúp bạn có thêm kiến thức về vấn đề dưỡng sinh để có thể vận dụng hiệu quả trong quá trình chăm sóc sức khỏe của bản thân. Chúc bạn có thêm thật nhiều sức khỏe khiaan vận dụng phương pháp dưỡng sinh này nhé!